|
Broŝureto
Ĉu vi sentas ke estos tro traduki ĉiujn 7 partojn? Se jes, traduku "nur" la partojn 1, 6 kaj 7, poste vi havos belan kaj utilan broŝureton vialingvan!
Ontdek het Esperanto
fascinerende taal
Basisinfo over het Esperanto
Esperanto is een taal, zoals andere menselijke talen. Je kunt gevoelens en gedachten uitdrukken in het Esperanto, zoals dat ook kan in andere talen. Het is mogelijk in het Esperanto te zingen, poëzie te maken, te ruzieën, lief te hebben, te roddelen, grappen te maken, wetenschappelijk te discussiëren, te troosten, te spelen enz. enz.
Ook kun je schrijven in het Esperanto. Een paar voorbeelden:
Esperanto estas lingvo. (= Esperanto is een taal.)
Ni havas revon. (=Wij hebben een droom.)
La suno brilas. (=De zon schijnt.)
Ĉu vi vidas min? (=Zie je mij?)
Jes, mi vidas vin. (=Ja, ik zie je.)
Mi amas vin! (=Ik hou van je! Ik zie u graag!)
De nationale of etnische talen behoren aan afzonderlijke groepen mensen toe. Bijvoorbeeld behoort het Hongaars toe aan de Hongaren, het Portugees aan de Portugezen en Brazilianen, het Japans aan de Japanners enzovoort.
Zo is het niet met het Esperanto. Het behoort niet toe aan een afzonderlijke natie of volk. Het behoort toe aan iedereen die de taal heeft geleerd, onafhankelijk van nationaliteit, woonplaats enzovoort. Esperanto is geen nationale, maar een internationale taal met sprekers in alle werelddelen.
Het hoofddoel van het Esperanto is het vergemakkelijken van contacten en communicatie tussen mensen die geen gezamelijke moeder- of landstaal hebben. Volgens onze ervaringen is het Esperanto een uitermate geschikte taal voor internationale communicatie tussen "gewone mensen" die geïnteresseerd zijn in andere landen en volkeren.
"Voor mij is Esperanto een heel goede taal om contact te houden met vrienden in veel landen en om te werken in internationale projecten."
Peter BALÁŽ, medewerker van E@I
Eén persoon, L.L. Zamenhof, werkte de basis uit van het Esperanto. Dat deed hij creatief en zorgvuldig, gebruik makend van nationale talen als bron en inspiratie, ongeveer 10 jaar lang. Pas toen hij voelde dat de taal zijn "Eigen geest" begon te krijgen, wilde hij ze tonen aan het algemene publiek. Dat gebeurde in 1887 met de uitgave van een boekje getiteld Lingvo Internacia (Internationale Taal).
[foto de LLZ]
L.L. Zamenhof (1859-1917), initiatiefnemer van het Esperanto
In het boekje gebruikte Zamenhof het pseudoniem Doktoro Esperanto (=Dr. De Hopende), maar later werd het woord Esperanto de naam van de taal zelf. In de daarop volgende jaren verspreidde het boek zich naar taalliefhebbers en idealisten in meerdere landen. Ze leerden de taal en begonnen ze te gebruiken in internationale communicatie. Op die manier evolueerde het Esperanto beetje bij beetje van taalproject van één persoon naar een levende internationale taal. Tegenwoordig wordt het Esperanto gebruikt en geliefd door honderdduizenden of zelfs miljoenen mensen in de wereld.
Het kan tamelijk ongeloofwaardig overkomen dat het taalproject van één persoon succesvol kon evolueren naar een levende internationale taal, gebruikt en geliefd door vele mensen, nietwaar? Deze brochure verklaart in het kort hoe en waarom dit kon gebeuren. De brochure toont ook dat het Esperanto ook vandaag nog wordt gebruikt over de hele wereld. Lees verder en je weet spoedig meer over de Lingvo Internacia (de oorspronkelijke naam van het Esperanto)
1.1. Toepassingsgebieden van het Esperanto
Het Esperanto wordt dagelijks op allerlei manieren gebruikt, bijvoorbeeld op reis, in vergaderingen, op het internet, op de werkvloer of in het familiale leven.
"Ik gebruik het Servisch met mijn kinderen, het Engels voor mijn studies, het Zweeds in het maatschappelijk leven en Esperanto op het werk en met mijn echtgenoot. Elke taal heeft zijn voor- en nadelen. Van de vier talen die ik dagelijks gebruik, is Esperanto de taal waarin ik me het meest thuisvoel."
Sonja Petrović Lundberg, samensteller van www.lernu.net
Het Esperanto wordt gewoonlijk gebruikt door mensen die niet dezelfde moedertaal hebben als zichzelf. In zulke contacten functioneert het Esperanto als een "brugtaal" tussen mensen met verschillende taalbronnen. Juist dat is de sterke kant van het Esperanto, dat het goed functioneert als een "brug" of als een soort van "lijm" tussen mensen in internationale contacten.
Eén manier om het Esperanto te gebruiken is reizen naar een internationale Esperantobijeenkomst waar mensen uit vele landen elkaar ontmoeten. Deelnemen aan bijeenkomsten met mensen uit diverse landen en met ze discussiëren, ideeën uitwisselen, zingen, dansen, excursies bijwonen etc. is een zeer geliefde zaak voor veel Esperantosprekers. (Voorbeelden van zulke bijeenkomsten volgen hierna.)
Een andere manier om het Esperanto te gebruiken is reizen in een vreemd land en gratis overnachten bij Esperantosprekers. Als je in huizen overnacht van gewone mensen in een vreemd land, krijg je gewoonlijk een beter beeld van de condities en gebruiken in dat land dan dat je krijgt als je in een hotel overnacht. Er bestaat een netwerk van gastvrije Esperantosprekers met de naam Pasporta Servo. Daarin staan ongeveer 1200 adressen uit meer dan 90 landen.
[PS-grafikaĵo]
"Misschien is het nutigste feit van Pasporta Servo, dat je ermee niet veel hoeft te plannen, maar spontaan daarheen kan gaan waar je zin hebt om heen te gaan."
Amanda Higley, VS, die 16 maanden lang door Europa reisde, en betaalde voor maar drie overnachtingen.
Een derde manier om het Esperanto te gebruiken is door te corresponderen met Esperantisten met brieven of met het internet, om zo snel en gemakkelijk contact te maken met mensen uit andere landen.
"Internet verwijdert de fysieke afstand en Esperanto verwijdert de 'taalafstand'. Dus, het internet en het Esperanto zijn een geweldig paar voor internationale communicatie!"
Henning Sato von Rosen, één van de oprichters van E@I
Andere manieren zijn: actief zijn in de Esperantobeweging, voor een betere/vredigere wereld; nieuwsberichten lezen over gebeurtenissen in diverse landen, rechtstreeks geschreven door mensen die in die landen wonen; of van boeken genieten die van origine zijn geschreven in een kleine talen, en die niet in de eigen moedertaal zijn vertaald, maar wel in het Esperanto.
1.2. Internationale Esperantobijeenkomsten
Hier een paar voorbeelden van populaire internationale Esperantobijeenkomsten in de wereld:
De Himalaya-bijeenkomst
De Himalayabijeenkomst heeft een sterk toeristisch karakter. Ze laat de deelnemers kennis maken met het leven en de bezienswaardigheden van Nepal, begeleid door lokale esperantisten. Gewoonlijk maakt men een iets langere excursie buiten Kathmandu, de hoofdstad van Nepal, waarbij de Nepalezen en buitenlanders de mogelijkheid hebben samen te leven, elkaar te leren kennen en de taal te oefenen in een exotische omgeving.
Internationaal Jongeren-congres - IJK
Een geweldige bijeenkomst voor alle jonge Esperantogeïnteresseerden. Dankzij de informele en levendige sfeer is het makkelijk nieuwe vrienden te vinden uit diverse landen en zo de internationale Esperantojongerenbeweging te leren kennen. Deelnemers komen vaak uit ongeveer dertig landen en hun aantal is een paar honderd. Elk jaar gebeurt het congres in een nieuw land/stad.
Junulara E-Semajno (Jongeren E-Week)
Amusante en feestelijke week rond nieuwjaar ergens in Europa. Omvat serieuze programmapunten overdag, maar de mensen zijn er hoofdzakelijk om vrienden te ontmoeten en te dansen.
Noord-Amerikaanse Zomercursussen - NASK
NASK duurt drie zomerweken lang bij een universiteit in de Verenigde Staten en bestaat uit een intensief Esperantoleerprogramma in diverse taalniveaus. NASK heeft een internationale groep leraren en leerlingen.
Gezamelijke Seminarie – KS
Samenwerkingsseminarie, dat bij toerbeurt wordt georganiseerd in China, Japan en Korea, voor jongeren uit voornamelijk die landen. Gebeurt jaarlijks en functioneert als middel voor samenwerking van jonge Esperantosprekers in Azië.
Cultureel EsperantoFestival - KEF
Meerdaags festival met een bont Esperantocultureel programma, met deelnemers van verschillende leeftijden. De muzikanten en artiesten komen hoofdzakelijk, maar niet alleen, uit Europa. 's Middags en 's avonds is er gewoonlijk theater, lezingen, discussies en concerten van Esperantobands. 's Nachts dansen, een bar en een "gufujo", (een rustige plek om thee te drinken en te kletsen). Het festival vindt gewoonlijk in Noord-Europa plaats.
Geheel-Amerikaans Esperantocongres - TAKE
TAKE heeft als doel de solidariteit tussen esperantisten uit Noord-, Midden- en Zuidamerika te versterken, de Esperantobeweging te bevorderen en haar problemen te bestuderen. Behalve de werkgedeeltes, heeft het congres ook veel seminarieachtige en ontspannende programma's om de deelnemers op te leiden en om het congresland onder de esperantisten te laten kennen.
Universeel Congres - UK
De grootste jaarlijkse Esperantobijeenkomst. Universala Kongreso is een congres met diverse programma's, voornamelijk lezingen en bijeenkomsten, maar ook concerten, theater, excursies, dansen en verder. Gewoonlijk nemen tussen de 2000 en 4000 mensen uit ongeveer 50 landen er deel aan. Elk jaar wordt het congres weer in een ander land/plaats georganiseerd.
1.3. Hoe werd het Esperanto een levende taal?
Het kan echt ongelooflijk klinken dat een taalproject van één persoon later is geëvolueerd tot een levende internationale taal. Toch gebeurt dat met het Esperanto dat nu evolueert op dezelfde manier als andere talen. (Dat weten we omdat we de taal dagelijks gebruiken.)
Dit zijn de belangrijkste factoren die van het Esperanto een levende taal maakten:
Zamenhof had veel talent voor taalbasiscreatie
Als kind dacht Zamenhof al na over een internationale taal en als jongeman besloot hij zijn ideeën te verwezenlijken. Toen hij 17 jaar was, toonde hij zijn schoolvrienden het eerste resultaat. In de tien jaar daarna veranderde en verbeterde hij de taal en in 1887 introduceerde hij de taal onder de naam Lingvo Internacia.
Esperanto had al vlug gebruikers in verscheidene landen.
Slechts enkele jaren na het begin was er al een groep mensen in verschillende landen die Esperanto gebruikten, verzorgden en ervan hielden. Velen wisselden brieven uit en ontmoetten Esperantosprekers van andere landen. Hierdoor werd het Esperanto al vanaf het begin gebruikt voor internationale communicatie in verschillende situaties.
Zamenhof liet het aan de gebruikers over om te beslissen over de evolutie van het Esperanto.
Tijdens het eerste grote congres van Esperantosprekers, in 1905, verklaarde Zamenhof dat vanaf dan hij de ontwikkeling van de taal niet meer zou leiden, maar dat elke gebruiker de ontwikkeling van het Esperanto kon beïnvloeden. Dat bleek een zeer belangrijke beslissing, want op die manier voelden velen zich deel van het ontwikkelingsproces van de taal en derhalve ook meer erbij betrokken.
Esperanto heeft een stabiele kern die plotselinge hervormingen voorkomt.
Om discussies over taalhervormingen te vermijden, stelde Zamenhof voor dat er een onveranderbare kern van de taal zou bestaan, voorgesteld in het document La Fundamento de Esperanto (Het Fundament van Esperanto). Het voorstel werd aanvaard in 1905 en nog steeds heeft het Fundamento een stabiliserende invloed op de ontwikkeling van de taal.
Esperanto is én een natuurlijke én een geconstrueerde taal.
De bron van het Esperanto wordt gevormd door woordstammen en grammaticale principes van nationale/etnische talen. Dus, wanneer men Esperanto spreekt, voelt dat natuurlijk aan. Daarnaast is Esperanto relatief gemakkelijk te leren wegens zijn regelmatige grammatica en vernuftig systeem van woordsamenstelling, die het resultaat zijn van de zeer zorgvuldig geconstrueerde taalbasis.
La interna ideo - Een gemeenschappelijke, maar vrijwillige ideeënbasis
Aan het Esperanto is een ideologie verbonden van vrede en broederschap tussen alle volkeren, die gewoonlijk la interna ideo wordt genoemd. Die "interna ideo" is een grote inspiratie voor mensen die voor de toekomst een vredige en betere wereld wensen. Hierdoor steken veel mensen energie en tijd in de Esperantobeweging
Esperanto is niet alleen een Europese taal.
Esperantowoorden komen vooral uit Europese talen, maar de grammatica en en woordsamenstelling hebben meerdere overeenkomsten met het Chinees, Turks en andere niet-Indo-Europese talen. De zinsbouw en gebruikelijke stijl van het Esperanto zijn grotendeels Slavisch. Onafhankelijk van de moedertaal is het mogelijk Esperanto te leren in enkele maanden of jaren en daarna als eigen aan te voelen.
Bewijs voor het feit dat Esperanto erin geslaagd is te ontwikkelen naar een levende internationale taal is, dat het heden ten dage een stabiel aantal sprekers kent in alle werelddelen. De meeste mensen leren de taal als (jonge) volwassene, maar er zijn ook mensen die het Esperanto van huis uit spreken, als een van de talen die in het eigen gezin worden gesproken.
"Ik ben steeds van mening, dat het Esperanto de waardevolste erfenis is, die mijn lieve ouders aan mij hebben nagelaten."
Carlo Minnaja uit Italië, die thuis Esperanto sprak met zijn ouders en broer.
1.4. Internationale Esperanto-organisaties
Om het gebruikers van het Esperanto makkelijker te maken zich te organiseren en op internationaal niveau bezig te zijn, bestaan meerdere Esperanto-organisaties. Hier volgt een korte opsomming van enkele daarvan.
Edukado@Interreto - E@I
E@I is een internationale werkgroep die aandringt op samenwerking en communicatie in de wereld. De werkgroep bewerkstelligt opleidingsprojecten en ondersteunt interculturele studie en gebruik van talen en internettechnieken. Een voorbeeld van een succesvol E@I-project is www. lernu.net (veeltalige website om Esperanto te leren).
Website (veeltalig): www.ikso.net
Internationale Bond van Esperanto-onderwijzers - ILEI
ILEI (Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj) is de belangrijkste verzamelplaats van Esperanto-onderwijzers en -opleiders. ILEI heeft afdelingen in meer dan 30 en leden in meer dan 45 landen. De organisatie werkt o.a. aan Esperanto-onderwijs op scholen en universiteiten, en realiseert examens, die taal- en culturele kennis van het Esperanto toetsen.
Website (in het Esperanto): www.ilei.info
Esperantic Studies Foundation - ESF
ESF ondersteunt onderzoek en onderwijs van het Esperanto en daaraan verbonden thema's in het kader van brugtaalcommunicatie, in het bijzonder in relatie tot hoger onderwijs in Noord-Amerika. De belangrijkste vraag van ESF, die onderzocht wordt op verschillende manieren, is: "Is er een wereld mogelijk waarin veel talen, grote en kleine, in relatieve gelijkheid naast elkaar kunnen bestaan, en is communiceren op wereldschaal toegankelijk voor rijk en arm?
Website (Engelstalig): www.esperantic.org
Wereld EsperantoVereniging - UEA
UEA is opgericht in 1908 als een organisatie van individuele esperantisten. Tegenwoordig is UEA de grootste internationale organisatie voor Esperantosprekers en heeft leden in 117 landen. UEA werkt niet alleen aan het het verspreiden van het Esperanto, maar brengt ook discussie op gang over taalproblemen in de wereld en attendeert op de noodzaak van taalgelijkheid.
Website (veeltalig): www.uea.org
Sennacieca Asocio Tutmonda - SAT
Het belangrijkste doel van SAT is ontwikkeling met behulp van het Esperanto, vooral door de arbeidersklasse. SAT beschouwt het Esperanto als middel, niet als doel. De organisatie is in het algemeen socialistisch georiënteerd, maar sluit alle socialistische fracties in, op voorwaarde dat zij het principe van het vrije en open debat aanvaarden. Het woord 'a-nationaal' (sennacieca) geeft aan dat de organisatie, in tegenstelling tot het grootste deel van de internationale arbeidersbeweging, alleen individuele leden heeft.
Website (veeltalig): www.satesperanto.org
Wereldorganisatie van Esperantojongeren - TEJO
TEJO (Tutmonda Esperantista Junulara Organizo), opgericht in 1938, is een internationale ongebonden jongerenorganisatie die door middel van het Esperanto werkt aan het bevorderen van vrede en begrip tussen jongeren van verschillende culturen. De organisatie werkt actief aan hedendaagse problemen en thema's van jongeren, vooral op het gebied van taal en cultuur. Het werk wordt gecoördineerd vanuit het centrale kantoor in Nederland voor 40 landelijke afdelingen en leden in meer dan 80 landen.
Website (veeltalig): www.tejo.org
Europese Esperanto-Unie - EEU
De EEU spant zich in voor gelijke taalrechten en taalverscheidenheid in Europa. Zij vindt gelijke rechten een voorwaarde voor echte democratie, en taalverscheidenheid net zo belangrijk als verscheidenheid in dieren en planten voor de ecologie. Bovendien pleit de EEU voor de ontwikkeling van Europese identiteit in harmonie met nationale en regionale identiteiten.
Website (in Esperanto): www.europo.eu
Internationale Esperantobeweging voor Fietsers - (BEMI)
Dit is iets voor degenen die gelijktijdig houden van fietsen en Esperantospreken! BEMI organiseert regelmatig diverse fietsreizen, vaak i.v.m. een of ander jongerenevenement.
Website (meertalig): www.bemi.free.fr/
Eurokka
Het werkveld van Eurokka is het wereldwijd ontwikkelen en uitbreiden in de Esperantobeweging, maar ook daarbuiten, van Esperanto muziekcultuur, de bands en artiesten die zingen in het Esperanto.
Website (in het Esperanto): http://artista.ikso.net/eurokka/
1.5. Geschikt voor internationale communicatie
Misschien heb je tijdens het lezen tot nu toe wel gedacht:
"Esperanto, internationale taal... Maar we hebben al een internationale taal. Het Engels is de internationale taal in de wereld en bijna iedereen spreekt het."
Helemaal juist, het Engels is de meestgebruikte taal in internationale omstandigheden. Ongeveer 7% van de mensheid spreekt het Engels als moedertaal en naar schatting heeft 7% een hoog niveau bereikt met studie als jongere of volwassene. Maar degenen die van het Engels een hoog niveau halen, zijn mensen van wie de moedertaal overeenkomsten vertonen met het Engels, bijvoorbeeld Duitsers, Nederlanders en Zweden. Voor veel anderen, bijvoorbeeld Hongaren, Chinezen, Japanners, Turken en Koreanen, van wie de moedertaal sterk afwijkt van het Engels, is het vaak heel moeilijk en tijdrovend een hoog niveau te bereiken.
Ook veel andere talen worden als brugtaal gebruikt in geografisch beperkte regio's. Voor internationale communicatie bestaan vele varianten en mogelijkheden. Wij denken dat meertaligheid iets is, dat zeker ondersteuning verdient en de Esperantobeweging werkt ook in verschillende opzichten aan het ondersteunen van kleine en minderheidstalen. Bedenkt echter, dat niet iedereen even makkelijk vreemde talen leert of ervoor voelt om zijn tijd te steken in het leren van verschillende talen. O.a. voor mensen die graag een vreemde taal zouden willen kunnen spreken, maar op school daarin niet geslaagd zijn, kan het Esperanto een interessant alternatief zijn.
Naar onze ervaring is het Esperanto zeer geschikt voor internationale communicatie, onder andere om de volgende redenen:
1) Makkelijker
Voor iedereen die als vreemde talen zowel Esperanto als een nationale/etnische taal heeft geleerd, is het duidelijk dat het Esperanto makkelijker is te leren dan nationale/etnische talen. Esperanto is relatief eenvoudig, omdat de taal weinig regels en uitzonderingen kent. Bovendien hoef je minder woorden te leren dan in andere talen, omdat je eenvoudig woorden kunt samenstellen, bestaande uit woordstammen, voor- en achtervoegsels. Het is niet precies te zeggen, hoevéél makkelijker het Esperanto geleerd kan worden, omdat dat o.a. afhangt van welke taal je uitgaat en van welk niveau. In het algemeen leert men het Esperanto in een vijfde tot een derde van de tijd, die men nodig heeft voor hetzelfde niveau van andere talen.
2) Neutraler
Omdat het Esperanto niet behoort aan een of ander land of vol, is het voor internationale communicatie neutraler dan nationale/etnische talen. Het Esperanto is niet gebonden aan een of andere nationale of etnische cultuur, wat een groot voordeel is voor een taal die als brug fungeert tussen de verschillende volken van de wereld. (Het Esperanto is echter geen taal zonder cultuur, maar heeft zijn eigen internationale cultuur.)
3) Rechtvaardiger
Iedereen die Esperanto leert, heef een goede kans om een hoog niveau te bereiken en daarna, uit oogpunt van taal, op gelijk niveau te communiceren met anderen, onafhankelijk van taalachtergrond. Dat geldt voor alle volken, niet alleen westerse. Ook hebben degenen die Esperanto spreken dezelfde mogelijkheid een hoog niveau te halen (moedertaalsprekers spreken in het algemeen niet beter Esperanto dan degenen die het serieus geleerd hebben). Daarom is het Esperanto als internationale taal rechtvaardiger dan nationale talen, die sommigen zonder grote inspanning beter beheersen dan anderen, die ontzettend veel moeite moeten doen om er een hoog niveau in te halen.
"Naar mijn idee leren Chinezen het Esperanto veel makkelijker dan Europese talen. Zelfs Chinezen die Esperanto hebben geleerd, genieten een groot voordeel vergeleken bij andere mensen, wanneer zij Europese talen studeren.
XIAO Peiliang, China
Voor iedereen die aanvoelt dat eenvoud, neutraliteit en rechtvaardigheid belangrijke eigenschappen zijn van een internationale taal, kan het Esperanto heel interessant zijn.
Het Engels is tegenwoordig de meestgebruikte taal voor internationale communicatie. Maar, wie weet, dat misschien ooit in de toekomst steeds meer mensen zullen ontdekken hoe geschikt het Esperanto is voor internationale communicatie, en dat het Engels en Esperanto naast elkaar zal functioneren als grote internationale talen. Dat zou veel betekenen voor de miljoenen mensen, voor wie het halen van een hoog niveau van het Engels heel moeilijk is.
"Ik ben een Iraanse student die in Parijs studeert voor een graad in de wetenschap. Tijdens mijn studie maakte ik altijd gebruik van het Engels, en daarna, toen ik in Frankrijk kwam, begon ik Frans te leren. Ik leerde ook Esperanto, en ik moet bekenne, dat het de enige taal is, naast mijn moedertaal, waarbij ik mij goed en thuisvoel. In geen enkele andere taal voel ik mij echt thuis. Naar mijn idee is het Esperanto voor alle mensen geschikt, ook voor Aziaten.
Behrouz Soroushian, Iran
1.6. Esperantocultuur
Er bestaan liedjes, films, poëzie, romans, novellen, tijdschriften, toneel, cabaret, chansons, rock, pop, rep enz. in het Esperanto. Er bestaat dus Esperantocultuur. (Het woord 'cultuur' kan veel meer betekenen dan de hierboven genoemde zaken, maar hier beperken wij ons tot dit).
Al in het eerste Esperantoboekje stonden gedichten. Vanaf het begin merkten mensen op hoe rijk en mooi het zich uitdrukken is in het Esperanto. Het is immers een taal waarin men zich vrij voelt, o.a. wegens de relatief vrije woordvolgorde en de mogelijkheid nieuwe woorden te maken met voor- en achtervoegsels.
"Ik ondekte hoe wonderbaarlijk de taal is om liedjes te schrijven, en ik wilde doorgaan vanwege het plezier in de taal te schrijven."
Martin Wiese, zanger van de Esperantobands Persone en Martin & la talpoj
Ieder jaar verschijnen nieuwe boeken in het Esperanto.
[libro-fotoj]
Ieder jaar verschijnen er ook nieuwe liedjes in het Esperanto en worden cd's uitgegeven door artiesten van verschillende stijlen. Op internet vind je Esperanto radiostations en podcasts. Van tijd tot tijd vinden er culturele festivals plaats, waarbij je kunt genieten van de verschillende kanten van de Esperantocultuur.
[kd/muzik-fotoj]
Als je Esperantoliedjes wilt beluisteren, ga dan naar www.vinilkosmo.com/.
"Zingen in Esperanto is als zingen in het Portugees en leuker dan zingen in het Engels."
Rogener Pavinski, uit Brazilië, zanger van de rockband Supernova
Esperanto functioneert ook als brug tussen nationale/etnische culturen. Een voorbeeld daarvan zijn de duizenden boeken die in het Esperanto zijn vertaald uit nationale/etnische talen. Onder hen zijn grote klassieke werken en onbekende 'literatuurpareltjes' van origine in kleine talen.
[libro-fotoj]
Het wemelt van Esperantotijdschrijften met diverse thema's en voor diverse doelgroepen. Twee van hen zijn Monato en Beletra Almanako:
[monato-foto]
Monato is een maandblad dat gaat over grote en kleine gebeurtenissen in de wereld. Specifiek aan het blad is, dat in plaats van buitenlandse correspondenten, die zelden de plaatselijke bevolking echt leren kennen en begrijpen, de artikelen rechtstreeks geschreven worden door de mensen die in de landen wonen en die de gebeurtenissen die ze beschrijven, aan den lijve ondervinden.
[BA-foto]
Beletra Almanako is een literair tijdschrift met rubrieken over poëzie, proza (fictie en non-fictie), essays, recensies, toneel enz., origineel en vertaald.
Er bestaan ook enkele films en toneelstukken in het Esperanto, bijvoorbeeld meerder van de grote werken van Shakespeare. Een ander voorbeeld is de schrijver Harold Brown die theaterstukken schreef in het Esperanto, waarvan enkele vertaald zijn in nationale talen - http://harold-brown-author-verkist.webs.com/.
[teatro/filmo-fotoj]
1.7. Belangrijke aandachtspunten
De Esperantogemeenschap steunt erg de ideeën van taaldiversiteit, taalrechten enz. Alle talen zijn immers waardevol, en het is belangrijk dat de grote talen de lokale en minderheidstalen niet verdringen. Op www.lingvaj-rajtoj.org is het mogelijk meer daarover te lezen in meerdere talen.
Het leren van Esperanto is een goede voorbereiding, niet alleen voor kinderen, maar ook voor volwassen om makkelijker en sneller andere talen te leren. Bovendien zijn degenen die Esperanto leren eerder geneigd ook andere talen te leren.
Het Esperanto is niet perfect. Niet perfect neutraal of rechtvaardig. Toch is het, naar onze ervaring, bij internationale communicatie neutraler en rechtvaardiger dan nationale talen.
"Esperanto is geen nationale taal, heeft niet hetzelfde doel of functie.
Uit het boek La Bona Lingvo van Claude Piron
6. Gebruikelijke vragen over Esperanto
In deze sectie vindt u de antwoorden op enkele gebruikelijke vragen over Esperanto.
6.1. Waarom noemt men de taal Esperanto?
In het begin noemde men de taal enkel Lingvo Internacia - internationale taal. Toen Zamenhof de taal voorstelde, gebruikte hij het pseudoniem Doktoro Esperanto (dit betekent: dokter die hoopt). Daarom spraken mensen soms over "de taal van Dr. Esperanto" en even later enkel over "Esperanto". Dit werd de gebruikelijke naam voor de taal.
6.2. Hoeveel mensen spreken Esperanto?
Het is niet duidelijk hoeveel Esperantosprekers er zijn, want niet alle Esperantosprekers zijn lid van een of andere organisatie. Bovendien hangt het af van de definitie "Esperantospreken": moet men alleen degene tellen die het vloeiend spreken, of alleen degenen met een basiskennis van de taal, zelfs als ze het Esperanto maar heel zelden gebruiken. De schattingen van het aantal Esperantosprekers in de wereld loopen dus nogal uiteen, van enkele duizenden tot een paar miljoen. In ieder geval zijn er genoeg Esperantosprekers op de wereld om een levendige en internationale gemeenschap te hebben.
6.3. Op welke talen lijkt Esperanto het meest?
Het grootste deel van de woordstammen komen uit Europese talen, vooral Romaanse, maar de Esperantogrammatica heeft meerdere eigenschappen die niet typisch zijn voor Europese talen, waardoor het enigszins vergelijkbaar is met bijvoorbeeld het Turks, Swahili of zelfs het Chinees.
6.4. Is het gemakkelijk om Esperanto te leren?
Vergelegen met nationale talen wel. Maar, zoals altijd, hangt veel af van het individu zelf, en van hoeveel andere talen men al geleerd heeft. Een nieuwe taal leren is altijd een uitdaging en op geen enkele manier "heel makkelijk", naar onze ervaring. Dat geldt ook voor het Esperanto, ofschoon deze duidelijk en minder moeilijk is dan de nationale of etnische talen gewoonlijk zijn. Ook is Esperanto te leren door mensen die er nooit echt in geslaagd zijn een vreemde taal te leren! Maar, natuurlijk, veel leren en oefenen is nodig als men de taal vloeiend wil spreken en correct wil gebruiken.
6.5. Waarom Esperanto leren?
Er zijn verschillende redenen waarom mensen Esperanto gaan leren. Mensen die talen leuk vinden zijn nieuwsgierig naar de grammatica van het Esperanto en beginnen zo de taal te leren. Anderen hebben belangstelling voor het Esperanto omdat zijn er niet in geslaagd zijn een of andere vreemde taal te leren en willen dus een makkelijkere taal proberen. Sommigen hebben gehoord van het 'interne idee' en leren Esperanto daarom, om op die manier een vreedzame en verbonden wereld te steunen. Jongeren hebben vaak belangstelling voor reizen naar andere landen om daar nieuwe vrienden te maken en het Esperanto is daarvoor een heel goed alternatief.
6.6. Hoe Esperanto leren?
Als je een goede internetverbinding hebt, raden we aan te beginnen bij www.lernu.net, waar zich meerdere interactieve cursussen bevinden voor beginners in veel talen. Als je liever een cursus wilt in boekformaat ga dan naar http://www.esperanto-nederland.nl/lernu-esperanton/
Als je liever mondeling een cursus wilt doen, ga dan naar http://www.esperanto-nederland.nl/lernu-esperanton/mondeling.php
In veel landen en steden vinden cursussen plaats. Als je een beetje Esperanto kent, is het goed de taal met anderen te gebruiken, hetzij via internet, hetzij tijdens Esperantobijeenkomsten.
6.7. Heeft Esperanto symbolen?
Ja, er zijn er enkele. De groene ster is de oudste en meest verbreide, o.a. voor de Esperanto-vlag; De groene kleur is symbool voor de "hoop" en de vijfpuntige ster symboliseert de vijf continenten. Een andere, nieuwere, is het zogenoemde "jubileum-symbool" die verscheen als resultaat van een wedstrijd voor de honderdste verjaardag van Esperanto.
6.8. Waarom doen enkele linguïsten negatieve uitspraken over Esperanto?
Degenen die de complexiteit van een taal het beste begrijpen, zijn taalkundigen. Juist daarom kunnen zovelen van hen, overigens zeer bekwame mensen, niet geloven dat het Esperanto als een volwaardige, levende taal kan functioneren, die het waard is er aandacht aan te schenken en te onderzoeken. Een taal is iets zo complex en delicaat, dat de verschijning van een echte, rijke, levende taal gebaseerd op een project van één jongeman (Zamenhof was 27 jaar, toen hij het Esperanto presenteerde na meer dan tien jaar eraan gewerkt te hebben), een uiterst onwaarschijnlijke zaak is. Van nature is men sceptisch. Maar als men de werkelijkheid nagaat, merkt men dat het Esperanto wonderbaarlijk goed functioneert in internationale communicatie. Het zou heel goed zijn, als in de toekomst meer taalkundigen en onderzoekers onderzoek en studie zouden willen doen naar het Esperanto.
6.9. Is het mogelijk Esperanto op universiteiten en scholen te leren?
In enkele landen wel. Veel esperantisten beweren dat het leren van Esperanto op de basisschool de leerlingen zou helpen daarna gemakkelijker andere vreemde talen te leren. Dit zou komen doordat de leerlingen tijdens het leren van het relatief gemakkelijke Esperanto zelfvertrouwen zouden krijgen in verband met het leren van talen en doordat ze ook grammaticale structuren beter zouden begrijpen, dankzij de duidelijkheid van de Esperantogrammatica. Daar bestaan verschillende aanwijzingen voor en het zou interessant zijn als men onderzoek deed naar de propedeutische waarde van het Esperanto.
6.10. Kan men horen uit welk land een Esperanto-spreker komt?
Vaak kan men uit het accent afleiden uit welk land de persoon die Esperanto spreekt komt, maar niet altijd. Er zijn ook sprekers die een "neutrale" uitspraak hebben.
6.11. Hoeveel mensen spreken van hun geboorte Esperanto?
Er bestaan ongeveer duizend mensen die het Esperanto spreken als moedertaal. Vaak is het zo, dat de ouders elkaar ontmoet hebben tijdens een of andere Esperantobijeenkomst en zij uit verschillende landen komen. Zij spreken thuis onderling Esperanto en als zij daarna een kind krijgen willen zij daarmee doorgaan. Waarschijnlijk gaat het meestal zo, dat één ouder altijd Esperanto spreekt met het kind, de andere ouder, die immigrant is, spreekt zijn of haar moedertaal met het kind en buitenshuis gebruikt het kind de lokale/nationale taal. Op die manier wordt het kind van huis uit drietalig.
6.12. Zou het niet beter zijn een nieuwe, nog eerlijkere taal te creëren voor internationale communicatie?
Een goede taalbasis samenstellen is geen gemakkelijke zaak. De taalkundigen, die het meeste weten over talen, hebben niet per se het talent om een taal te maken, hun specialiteit is immers talen analyseren. Maken en analyseren zijn nogal verschillende dingen. Meerdere mensen hebben een taalbasis gemaakt, ook een grote groep taalkundigen hebben dit geprobeerd, maar de resultaten waren tot nu toe niet succesvoller dan het Esperanto. Denk maar aan Mozart en componeren van muziek, niet vaak zijn er mensen met een dergelijk groot talent! Enigszins vergelijkbaar met Zamenof. Hij had een buitengewoon talen om een taal te maken en slaagde er zelf in een taalbasis ta mekn die veel beter bleek te zijn dan andere pogingen. Bovendien, het tot leven brengen van een nieuwe taalbasis vereist na diens publicatie een lange tijd van overal en op allerlei manieren uitproberen. En zonder ideologische basis vergelijkbaar met degene die Zamenhof aan het Esperanto meegaf, is er weinig kans om echt een levende taal te worden en om voor zichzelf het benodigde maatschappelijke draagvlak te verkrijgen. Dat proces is met Esperanto al achter de rug en de taal is nu klaar. Niet perfect, maar toch heel goed voor internationale communicatie op gelijke voet.
Is het Engels voor internationale communicatie niet genoeg?
Het Engels is zeer geschikt voor internationale communicatie in vele situaties. Maar feit blijft, dat niet iedereen een hoog niveau bereikt in die taal, zelfs na een meerjarige studie. Speciaal voor degenen wiens moederta(a)l(en) niet verwant is aan het Engels is het mogelijk een hoog niveau te halen. (Als je ooit bijvoorbeeld in Korea of Turkije bent geweest, dan weet je waarover we het hebben). Esperanto is makkelijker te leren dan etnische talen als het gaat om het leren van een vreemde taal als jongere of volwassene. Bovendien is Esperanto niet gebonden aan een of andere nationale cultuur wat een groot voordeel is voor een taal die als brug fungeert tussen alle volken die op die manier op gelijke voet communiceren.
Heeft het Esperanto zijn kans niet al gehad?
Het is juist, dat het Esperanto, in het begin van de twinter jaren bijna was gekozen door de Volkenbond (voorganger van de Verenigde Naties) als een van de werktalen in die organisatie en dat meerdere politici belangstelling hadden voor het Esperanto tijdens de dertiger en veertiger jaren. Tegenwoordig hebben maar heel weinig politici belangstelling voor het Esperanto. Het kan zijn, dat Esperanto nooit weer een kans zal hebben werktaal te worden van een of andere grote organisatie. Het kan ook zijn, dat ooit in de toekomst de situatie verandert en dat Esperanto steeds populairder wordt bij mensen die belangstelling hebben voor een nieuwe wereldgemeenschap met vriendelijkere en hechtere banden tussen de volken. Over de toekomst kun je niet zeker zijn. Maar er is hoop... Wij esperantisten weten dat precies! (Het woord "esperanto" betekent 'iemand die hoopt').
7. Lokale informatie over Esperanto
[kleine introductie?]
7.1. Organisaties en clubs
Er zijn verschillende groepen actief in Vlaanderen; contacteer de hoofdzetel of consulteer onze webstek.
7.2. Cursussen
Er worden regelmatig cursussen ingericht. Contacteer de hoofdzetel of consulteer onze webstek. We geven ook cursus op aanvraag, voor andere (jeugd)verenigingen.
7.3. Bijeenkomsten
De jongeren organiseren elk jaar een najaarsbijeenkomst, meestal met cursus. De beste manier om kennis te maken met het Esperanto!
7.4. Boeken over Esperanto
Een wereldtaal. (Marc Van Oostendorp)
Esperanto, je vraagt maar!
...
7.5. Boekenwinkels
Vlaanderen heeft een eigen boekenwinkel én uitgeverij van boeken en tijdschriften in het Esperanto! Kom eens kijken op het onderstaande adres, elke werkdag van 9 tot 16 uur.
7.6. Contactinformatie
Vlaamse Esperantobond vzw
Frankrijklei 140
2000 Antwerpen
lernu! is een meertalige website, die internetgebruikers helpt informeren over en leren van Esperanto, gratis en op een makkelijke manier.
Op de website zijn cursussen van verschillend niveau, woordenboeken in vele talen, overzicht van de grammatica, gesproken verhalen met afbeeldingen, chatprogramma voor directe communicatie, forums en nog veel meer!
Esperanto estas...
Maak kennis met de internationale taal Esperanto door middel van zes korte en levendige filmpjes!
Esperanto estas ...
- ... een taal voor alles geschikt (Deel 1 - 01:43 min)
- ... een taal met vele eigenschappen (Deel 2 - 08:01 min)
- ... een taal die op verschillende manieren wordt gebruikt (Deel 3 - 06:23 min)
- ... iedereen kan het leren (Deel 4 - 13:22)
- ... taal met een bonte beweging (Deel 5 - 04:12 min)
- ... taal van de toekomst (Deel 6 - 09:31 min)
De teksten zijn afkomstig uit een grotere brochure over Esperanto. Deze kan gedownload worden via www.ikso.net/broshuro.
Deze brochure werd gemaakt door E@I - www.ikso.net.
Esperanto is een internationale taal die in alle werelddelen wordt gebruikt.
"Ik voel me deel van een wereldwijde gemeenschap" - Erin Piateski, Verenigde Staten
"Wat mij het meest van Esperanto interesseert is de cultuurkant" - Rogener Pavinski, Brazilië
"Esperanto heeft van mij een wereldburger gemaakt" - Jean Codjo, Canada / Benin
"Dankzij het Esperanto heb ik in het buitenland vaak genoten van een intiem contact" - Satoo Reiko, Japan
"Het leren van Esperanto bracht mij naar een nieuw werelddeel" - Russ Williams, Polen / Verenigde Staten
"Esperanto bracht mij internationale vriendschap" - LI Jianhua, China
"Ik was verrukt van de interne logica van het Esperanto" - Zsófia Kóródy, Duitsland / Hongarije
"Esperanto is een deel van mijn dagelijks leven" - Renato Corsetti, Italië
"Al 7 jaar is Esperanto mijn voornaamste bezigheid" - Katalin Kováts, Nederland / Hongarije
"Esperanto heeft mijn belangstelling voor andere landen en culturen enorm vergroot" - Marcos Cramer, Duitsland
"Esperanto opende voor mij een nieuw perspectief" - Trinh Hong Hanh, Vietnam
"Esperanto bevindt zich ook in dorpen zonder elektriciteit" - Vlaďka Chvátalová, België / Tsjechië
"Esperanto vergemakkelijkt zeer internationale uitwisselingen" - Kong Kil-yoon, Korea
"Voor mij is Esperanto een grote inspiratie: - Hokan Lundberg, Zweden
In deze brochure kun je lezen over het Esperanto en hoe het wordt gebruikt door mensen uit verschillende landen.
